Liberalizimi i Tregjeve të Tokës

Qëllimi i Bashkësisë Evropiane është bashkimi politik përgjatë mjeteve Ekonomike. Një çështje kritike është tranzacioni i aplikuesve në ekonominë e plotë të tregut dhe nëse kjo është zhvilluar në masë të duhur për anëtarësim.

Ekonomia e Tregut kërkon që çmimi normalisht duhet çë të vendoset nga forcat e tregut më parë se nga ato Qeveritare. Nënkupton se duhet që të ketë pronësi private të mjeteve të prodhimit, me individë dhe me kompani që vendosin se si këto mjete duhet që të përdoren, dhe një sistem ligjorë që mundëson që të të drejtat pronësore të futen në zbatim (përforcim). Duhet që të ketë tregje konkurruese dhe tregje mjaft mirë të zhvilluara Private Kapitale në të cilat financimi mundet që të rritet dhe Kolateralet të mirren në rast të gabimeve. Një ekonomi tregëtare funksionuese kërkon një treg efikas pronësorë në të cilin patundshmëria mundet që të blehet, shitet, të lëshohet me qera dhe të përdoret si KOLATERAL për kredi. Kjo përfshinë tokën bujqësore dhe resurset natyrore si dhe ato rezidentale, komerciale dhe tokat industriale dhe ndërtesat. Përndryshe, nuk mund që të ketë ndonjë lëvizje të lirë të fuqisë punëtore ose të sipërmarrjeve ose ndonjë lëvizje të lirë të kapitalit. Ndalesat në pronësi ose në lëshime me qira të patundshmërive limitojnë lëvizjen e njerëzve, bizneseve dhe investimet.

Kapitulli 4 i acquis ka të bëjë me lëvizjen e lirë të kapitalit. Ndalesat e lëvizjes së kapitalit në Vendet Anëtare ( dhe në shumë raste me Vendet jashtë BE –së) janë të ndaluara. Direktiva e 1988 që themeloi lëvizjen e lirë të kapitalit bën, megjithatë, mbanë një siguri të artikujve që i mundëson ndonjë Vendi Anëtarë, me leje apo dituri të Komisionit, të ndalojë tranzacionet e patundshmërive në rast të çrregullimit të politikave monetare dhe shkëmbimore nga lëvizjet afat – shkurta kapitale me rëndësi të jashtëzakonshme.

Lëvizja e lirë e kapitalit nuk është vetëm lejimi i transfereve të lira në mes të Vendeve Anëtare nga individët apo kompanitë ose të shkëmbimit të lirë të të gjitha valutave. Gjithashtu do të thotë hjekja e ndalesave në pronësitë e aseteve dhe borgjeve nga individët dhe trupat korporues nga diku tjetër në BE. Nënkupton se ata duhet që të jenë në gjendje të marrin ose të marrin me qira të gjitha llojet e patundshmërisë, duke përfshirë edhe tokën bujqësore dhe vendbanimet sekondare. Liria e sipërmarrjes do të thotë se bizneset fermore nga njëra pjesë e Evropës duhet që të jenë në gjendje që të alokohen ose të marrin biznese fermore diku tjetër në BE. Individët dhe kompanitë nga diku tjetër në BE nuk munden që të ndalohen që të kenë pronësi të tokës dhe për këtë arësye obligohen që të marrin tokë me qera, me qëllim të themelimit të biznesit të tyre në atë Vend. As ndalesat diskriminuese nuk mund që të vendosen në sasinë e tokës që mund të bëhet pronë ose të mirret me qira pasi që këto vënë në pah elementet e domosdoshme të tregjeve të mbrendëshme të BE –së, duke përfshirë edhe lëvizjen e lirë të fuqisë punëtore dhe investimet dhe lirinë e themelimit apo krijimit të sipërmarrjeve. Ndalesat e vetme që mund të tolerohen janë ato që aplikojnë në mënyrë të barabartë në mënyrë jo – diskriminuese për qytetarët e, dhe sipërmarrjet e regjistruara në, në vendin në të cilin ata aplikojnë, dhe jo vetëm të këtyre nga Vendet e tjera të BE – së. Në çdo rast, ndalesat e tilla dukshëm munden që të pranojnë aprovime vetëm në kushte shumë të jashtëzakonshme.

Në mes të Vendeve në Evropën Qëndrore dhe Lindore që janë bashkuar në BE në 2004 dhe 2007 që kanë pasur ndalesa në pronësitë e huaja të tokës kanë qenë Estonia, Hungary, Lithuania dhe Romania. Vendet e Ballkanit Perëndimorë gjithashtu do të duhet që të hjekin ndalesa të tilla nëse ata duan të jenë pjesë e Vendeve Anëtare të BE – së. Ngritja e ndalesave për Kompanitë e huaja që marrin toka bujqësore gjithashtu nënkupton që qdo barrierë për kompanitë publike që blejnë tokë duhet që të përfundojnë. Për shembull, Një Akt Hungarez i 1994 ka limituar pronësinë e tokës së punueshme nga individët privat në madhësi prej 300 Hektarësh.

Çështja është nëse tregu i pronës i vendit aplikues, duke përfshirë edhe tregjet e tokës bujqësore, janë në mënyrë adekuate të pregaditura për qasje – posaqërisht, nëse procesi i privatizimit dhe restituimit janë të kompletuara, nëse ka ndonjë mbrojtje adekuate të të drejtave pronësore, dhe nëse korniza e punës ligjore për blerjen dhe marrjen me qera të patundshmërisë dhe të infrastrukturës për të mbështetur tregun e pronave (siç janë sistemet e regjistrimit të Tokave) janë të zhvilluara mjaft. Tabela 1 ilustron llojet e brengave që ngriten nga BE për efikasitetin e tregjeve tokësore në Evropën Qëndrore dhe Lindore.

BE –ja nuk ka ndonjë standard absolut për të vendosur nëse një shtet ka një ekonomi të tregut funksionuese, e veçanërisht në lidhje me tregjet e patundshmërisë, të cilat në mënyrë të madhe operojnë jashtë acquis. Gjithashtu mund që të argumentohet që Monitorimi dhe Vlerësimi i Tregjeve të Patundshmërisë nga BE – ja të vendeve aplikuese nuk ka qenë i qëndrueshëm (konsekuent) ose i matur kundër kritereve precize, ndoshta për shkak se në masë të madhe ato janë jashtë acquis. Kjo mund të thotë se vendet mund që të bëhen anëtare të BE –së, përpara se të shtrojnë qështjet apo e tregjeve tokësore janë të zgjedhura plotësisht, edhe pse ato kanë sjellur ndryshimet ligjore formale të kërkuara nga acquis. Ato munden, prandaj, kanë punë të mëtejme të bëjnë në përmirësimin e funksionimit të tregjeve tokësore pas qasjes në BE.

TABELA
Shembuj të problemeve të efikasitetit të hasura në lidhje me tregjet e tokave rurale

Burimet: Komisioni i Komunitetit Evropian, 2001; 2002a, p. 42; 2002b, pp. 17, 19; 2002c, p. 30; 2002d, p. 37; 2002e, pp. 39–40; 2002f, p. 69; 2003, p. 10; Qeveria Estoneze , 2001, Ch. 1; Pouliquen, 2001.

next>>   1 2